Μελέτα, μα έχε άγρυπνα και ανοιχτά τα μάτια της ψυχής σου στη ζωή...

Δημήτρης Γληνός

Πέμπτη, 8 Δεκεμβρίου 2016

Ο Μάνος Χατζιδάκις για τον Νίκο Γκάτσο



Είναι τιμή για μένα η πρόσκληση να προλογίσω τη σημερινή βράβευση του Νίκου Γκάτσου από τον Δήμαρχο Αθηνών*. Παίρνει μετάλλιο, δημοτική διάκριση υψηλή, μαζί με άλλους άξιους του καιρού μας στις Τέχνες και στα Γράμματα, όπως ο Ρίτσος, ο Χατζηκυριάκος - Γκίκας, ο Μινωτής, ο Τσαρούχης, η Ελένη Βλάχου. Για όλους θα μπορούσα να πω πολλά ή τίποτα. Όλοι είναι φίλοι μου. Όμως δεν είμαι ο κατάλληλος για εορταστικούς προλόγους. Οι άνθρωποι αυτοί σημάδεψαν την κατασκευή μου και τροφοδότησαν άπειρες φορές τις αντιδράσεις μου. Πώς μπορώ να μιλώ για διδασκάλους; Έτσι αναγκαστικά θα εκφράσω απόψεις μου περί βραβεύσεως και περί ποιητών.
Η βράβευση είναι μία άνωθεν διάκριση κι επιβολή, που επιτρέψτε μου ν' αμβισβητώ κάπως την σημασία της, εις τους ευρισκομένους "κάτωθεν". Σ' αυτούς που συνηθίσαμε ν' αποκαλούμε - διόλου περιφρονητικά, αλλά πολλές φορές ωφελιμιστικά - λαό.
Αυτοί οι "κάτωθεν ευρισκόμενοι" διαθέτουν ένστιχτο και πανάρχαιες συνήθειες που τους καθιστούν τις περισσότερες  φορές δυσκολοκατάκτητους. Αλλά διαθέτουν επίσης και την αφέλεια, να θεωρούν δικό τους ό,τι το κράτος και η διαφήμιση τους παρουσιάζει για δικό τους.
Κι έρχεται η στιγμή, που ανακαλύπτουν με το ένστικτο τους φυσικούς οδηγητές τους. Τους ποιητές. Τους αληθινούς κι όχι τους επιβεβλημένους. Γιατί οι "επιβληθέντες" πολλές φορές είναι μέτριοι και ασήμαντοι. Συνηθίζουμε τους γνωστούς και λάμποντες αστερισμούς. Μα δεν ξεχνάμε ποτέ εκείνο το άστρο που με μια δικιά μας εσωτερική παρόρμηση ανακαλύπτουμε.
Οι αληθινοί ποιητές δεν επιβάλλονται, έστω κι από τους προικισμένους άρχοντες. Ανακαλύπτονται κάθε φορά και διαφορετικά. Γιατί ανήκουν στο κοσμικό διάστημα και οι καιροί, οι συγκυρίες και οι τροχιές κάθε φορά τούς φανερώνουν κι από μια διαφορετική πλευρά, με μια διαφορετική όψη. Κάποτες ένας δημοσιογράφος μού είπε: " Σκεφτείτε μια χώρα που δεν γνωρίζει τους ποιητές της". Κι εννοούσε, οικτίροντας, την χώρα μας. Του απήντησα: " Ευτυχώς. Που σημαίνει πως η χώρα μας είναι ακόμα αρκετά ελεύθερη, ώστε οι πολίτες να μην ασχολούνται με την ποίηση. Οι πολίτες που γνωρίζουν τους ποιητές είναι ανελεύθεροι, ζουν ανελεύθερα και, φυσικά, τους διαφεύγουν οι λίγοι αληθινοί, οι μόνοι προς ανακάλυψιν".
Τα είπα όλα αυτά για να καταλήξω στη διαπίστωση ότι ο Γκάτσος είναι και θα' ναι απ' αυτούς που ανακαλύπτονται, μ' όλο το αναπάντεχο εμπόδιο της δικαιολογημένης, καθώς είπαμε, σημερινής του βράβευσης από το Δήμο Αθηναίων.
Πρέπει όμως να βρούμε τις αιτίες που οδήγησαν - πάντα κατά την γνώμη μου - τον Νίκο Γκάτσο στη σημερινή δύσκολη - το φαντάζομαι - θέση του.
Έγραψε ένα ποίημα. Την "Αμοργό". Ποιος την έχει διαβάσει; Ποιος γνωρίζει την σημασία της; Από τους Αθηναίους πολίτες είναι ζήτημα αν την ξέρουν είκοσι τριάντα το πολύ. Να λοιπόν που είναι έτοιμος προς ανακάλυψιν. Βραβεύεται γιατί κατάφερε το σημαντικό του έργο να παραμείνει σαράντα χρόνια διάσημο αλλά και πέρα για πέρα άγνωστο. Έγραψε μόνο ένα ποίημα. Όχι άλλο! Να και μια άλλη βασική αιτία βράβευσης. Ένα βιβλίο των είκοσι σελίδων, που όμως μπόρεσε να το κάνει να περιέχει μια συγκλονιστική ποιητική γραφή της νεοελληνικής μας Ιστορίας, μοναδική σε δραματικό λυρισμό και βαθιά προσήλωση στη ζωντανή παράδοση του τόπου μας. Από τη μάχη των Γερμανών με τους Μανιάτες ως τη μελαγχολική αναχώρηση των καραβιών από την Σύρο, ανασυνθέτει μνήμες και μυστικούς γραπτούς κανόνες αγίων και Ινδών περιπατητών και χρονογράφων.
Πρέπει να' ναι από ατόφιο χρυσάφι αυτές οι είκοσι σελίδες της "Αμοργού", για να συντηρήσουν σαράντα πέντε χρόνια τώρα το κύρος και τη δύναμη τους δημιουργού τους.
Άλλα χαρακτηριστικά υψίστης σημασίας:
Δεν έλαβε μέρος στην αποκαλούμενη "φιλολογική ζωή" του τόπου μας. Έτσι, στο πρόσωπό του, δεν αποτυπώθηκαν τα επαρχιακά ψυχοφθόρα συστατικά του εντοπίου λογοτέχνη, του μαχόμενου για ιδέες ή εθνικές προκαταλήψεις. Ιδού λοιπόν ένα "αριστείο ζωής" που του αξίζει. Έγραψε μοναδικά τραγούδια. Όλα τα ακριβά στοιχεία της ποίησής του τα' κανε στίχους που κινητοποιήσαν την ναρκοθετημένη νεοελληνική ευαισθησία, "έτσι καθώς κοιμόταν αναίσθητη" μες στην απέραντη αισθηματολογία των στιχουργών και των επιθεωρησιογράφων. Βέβαια, αυτό δεν εμπόδισε τους υπόπτους να ενδυθούν με παρόμοιες φορεσιές και να κυκλοφορούν στην αγορά σαν "ακριβοί" τραγουδοποιοί. Μα ο Χρόνος ξέρει να ξεχωρίζει.
Τέλος, του αξίζει ξεχωριστό μετάλλιο για το ύψιστον μάθημα που εδίδαξε σ' όσους από μας υπήρξαμε άξιοι ν' αποκωδικοποιήσουμε τους λόγους του. Και το ύψιστον μάθημα ήτο μια κληρονομημένη Αττική αδιατάρακτη ραθυμία.
Μην γράφεις άνευ λόγου. Μην εργάζεσαι περισσότερο από ό,τι χρειάζεσαι για να κερδίσεις τα απαραίτητα. Μη χαιρετάς ανθρώπους που δεν έχουν να σου πούνε τίποτα. Μη σπαταλάς τις κινήσεις σου. Να σκέφτεσαι αδιάκοπα και τέλος, να κοιμάσαι κουρασμένος.
Ιδού γιατί μόνο γι' αυτό θα πρέπει ο Νίκος Γκάτσος ξεχωριστά να βραβευτεί. Διότι κατάφερε να ζει γνησίως αττικά, αν και κατάγεται από την Αρκαδία!
Άξιος λοιπόν!


Μάνος Χατζιδάκις, Ο καθρέφτης και το μαχαίρι, Ίκαρος, Αθήνα 1989, 2η έκδοση
* Ο Νίκος Γκάτσος βραβεύτηκε το 1987 από το Δήμο Αθηναίων για το σύνολο του έργου του.
Το ποίημα ΑΜΟΡΓΟΣ

ΑΜΟΡΓΟΣ: Καντάτα βασισμένη στο ομώνυμο ποίημα του Νίκου Γκάτσου. Έργο του Μάνου Χατζιδάκι ημιτελές. Μετά το θάνατο του συνθέτη, το έργο επιμελήθηκε ο Νίκος Κηπουργός.
Τραγουδούν: Μαρία Φαραντούρη, Tάσης Χριστογιαννόπουλος, Δώρος Δημοσθένους
Ενορχήστρωση - Αναπροσαρμογή: Νίκος Κυπουργός




Τρίτη, 6 Δεκεμβρίου 2016

Το ζήτημα πια έχει τεθεί: Ή θα εξακολουθούμε να γονατίζουμε όπως αυτός ο δραπέτης ή θα σηκώσουμε άλλον πύργο ατίθασο απέναντί τους....


Ο ΔΟΥΛΟΣ
Ο Δούλος που δραπέτευσε
έλεγε προσευχές στους φιλήσυχους πολίτες
γονατίζοντας σε λιγδωμένα προσκέφαλα.
Εγώ δεν ήλπιζα πως μπορεί να σωθεί.
Οι χωροφύλακες έχουν γερή όραση-
δεν διαλύονται με αυταπάτες και ψυχοσάββατα.

Τώρα αυτός που επέμενε να ρωτάει
φαίνεται θάταν αποφασισμένος για θάνατο
ή θάταν κρυφός κατάσκοπος που δεν φοβάται.

Εγώ πάντως
εξακολουθούσα να βλέπω τον επερχόμενο
          μεσαίωνα
με φάλαγγες πιστών
με αργυρά δισκοπότηρα αφρίζοντα αίμα
με σημαιοστολισμούς και παρελάσεις
με ραβδούχους καλοθρεμμένους καλόγερους
εικόνες από παλιές εκστρατείες
                                              και τυφεκισμούς
ήρωες με αυστηρά βλέμματα
Άμες δε γ' εσόμεθα
πληρωμένη εκπαίδευση
θεός αγέρας τα στοιχεία της φύσεως
                         κλειδωμένα στην εποχή σε χάλκινα
                                                      θησαυροφυλάκια.

Αν άξαφνα σας γεννηθεί το ερώτημα
πώς τα κατάφερε αυτός ο θνητός
μέσα σ' αυτό το βαρύγδουπο διαπασών των ύμνων
να δραπετεύσει με αληθινό λαμπερόν ήλιο
με αληθινές εξαρτήσεις του βίου -
αν δεν μπορείτε να καταλάβετε
τι τον οδήγησε σ' αυτό το τελευταίο διάβημα
πού βρήκε την έξοδο αφού γύρω ήταν μπετόν
αφού γύρω τραγούδαγε η φοιτήτρια
ένα τραγούδι ιστορικό παλιών ηρώων
τότε
δε θάχετε δει κάτι κρυφές μικρές πόρτες
όμως ολοφάνερες στα μάτια των ειδικών
δε θάχετε δει το ραγισμένο τοίχο
                                 όπου βλασταίνουν κάτι φυτά
πάνω σ' ασβέστη κίτρινο απ' την πολυκαιρία.

Το ζήτημα πια έχει τεθεί:

Ή θα εξακολουθούμε να γονατίζουμε
όπως αυτός ο δραπέτης
ή θα σηκώσουμε άλλον πύργο ατίθασο 
απέναντί τους.

Μιχάλης Κατσαρός, Κατά Σαδδουκαίων, Θεμέλιο, Αθήνα 1983, 6η έκδοση

Δευτέρα, 5 Δεκεμβρίου 2016

Gizela May, σίγησε το "σοσιαλιστικό αηδόνι"

Έφυγε από τη ζωή πλήρης ημερών η μεγάλη τραγουδίστρια και ηθοποιός Gizela May. Από τις πιο σημαντικές εκπροσώπους του πολιτικού τραγουδιού, γνωστή και ως "σοσιαλιστικό αηδόνι". Τραγούδησε  Κούρτ Βάιλ και Μπέρτολτ Μπρεχτ και έπαιξε έργα του τελευταίου με σπουδαιότερη την ερμηνεία της στο έργο "Μάνα κουράγιο ". 


H Gizela May τραγούδησε Μίκη Θεοδωράκη μαζί με τον Θανάση Μωραΐτη. Γι' αυτή τη συνεργασία γράφει ο Θανάσης Μωραΐτης στα Μουσικά Προάστια

Μικρό ιστορικό της έκδοσης 

Τον Αύγουστο του 1985 η Gisela May έκανε συναυλία στην Καισαριανή. Ο δήμος Καισαριανής, που οργάνωσε τη συναυλία, με κάλεσε και πήγα να δω και ν’ ακούσω από κοντά το «μύθο» του Berliner Ensemble. Λίγους μήνες πριν είχε κυκλοφορήσει ο Διόνυσος του Μίκη Θεοδωράκη, στον οποίο οφείλω την είσοδό μου στην οικογένεια των μουσικών. Οι οργανωτές της συναυλίας τής χάρισαν το δίσκο και την επομένη συναντηθήκαμε στο ξενοδοχείο που διέμενε. Όλα έγιναν γλυκά και γρήγορα. «Θέλω να τραγουδήσουμε μαζί» μου είπε κι έφυγε για το Βερολίνο. Πήγαν και ήλθαν πολλά γράμματα το επόμενο διάστημα με τις σκέψεις μας για το ποια τραγούδια θα περιλάμβανε ο δίσκος. Επέμενα να πει και κείνη τραγούδια τού κ. Θεοδωράκη, μιας και για μένα ήταν δεδομένο αφού τότε ήμουν από τους βασικούς του συνεργάτες. Γνώριζε πολλά τραγούδια του και θαύμαζε ιδιαίτερα την Μαρία Φαραντούρη. Δίσταζε όμως επειδή, όπως μου είπε, η φωνή τής Φαραντούρη είχε «σφραγίσει» τα συγκεκριμένα τραγούδια. Έκαμψα τους δισταγμούς της και προχωρήσαμε στην επιλογή των τραγουδιών. Σ’ αυτό ακριβώς το σημείο μίλησα στον κ. Θεοδωράκη για το σχέδιό μας και κείνος συμφώνησε. Με τα πολλά, τον Φεβρουάριο του 1988 βρεθήκαμε όλοι σε στούντιο του Ανατολικού Βερολίνου και έγινε ο δίσκος. Ακολούθησε το γκρέμισμα του τείχους στο Βερολίνου. Μαζί του γκρεμίστηκαν πολλά, ανάμεσά τους και η δισκογραφική εταιρία που είχε αναλάβει την παραγωγή. Χάθηκε ακόμα και η πρωτότυπη μπομπίνα με την ηχογράφηση. 

Στις ελληνικές εφημερίδες είχαν γραφτεί πολλά γι’ αυτή τη συνεργασία, αλλά όλα αυτά που συνέβησαν εμπόδισαν την κυκλοφορία του δίσκου και στην Ελλάδα. Τώρα, μετά από 15 χρόνια, ο Γρηγόρης Ψαριανός και ο Νίκος Οικονόμου της δισκογραφικής εταιρίας Protasis δίνουν την ευκαιρία στο ελληνικό κοινό ν’ ακούσει αυτό το δίσκο με νέα ηχητική επεξεργασία που έγινε από το μοναδικό αντίτυπο LP που είχα σπίτι μου. 


Δυο λόγια για την Gisela May με βάση τις συζητήσεις μας 

Κατάγεται από το Wetzlar της Γερμανίας και μεγάλωσε στη Λειψία. Την μεγαλύτερη εντύπωση στα παιδικά της χρόνια τής έκαναν οι δίσκοι με τραγούδια του Ernst Busch. Την ανακάλυψε ο Hanns Eisler το 1957 σε μια θεατρική παράσταση του Bertolt Brecht στο «Γερμανικό θέατρο». Από τότε και για πολλά χρόνια ήταν η μεγάλη κυρία του Berliner Ensemble και ιδανική ερμηνεύτρια (μάνα) στο έργο του Brecht Mutter courage und die ihre kinder (Η Μάνα κουράγιο και τα παιδιά της). 

Έχουν κυκλοφορήσει πολλοί δίσκοι στη Γερμανία με ερμηνείες της σε έργα των: Bertolt Brecht – Kurt Weill [Die Dreigroschenoper (Η όπερα της πεντάρας), Happy end, Aufstieg und fall der stadt Mahagonny (Άνοδος και πτώση της πόλης Μαχαγκόνυ)], Hanns Eisler [Die Mutter (Η μητέρα)], Paul Dessau, Joachim Werzlau κ.ά.. Είναι σολίστ μαζί με τον τενόρο Peter Schreier στο δίσκο που κυκλοφόρησε η Deutsche Grammophon με το έργο των Brecht – Weill Die sieben todsünden (Τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα) με διευθυντή ορχήστρας τον Herbert Kegel. Έχει επίσης δισκογραφήσει τραγούδια του Jacques Brel. 

Η Gisela May είναι ξεχωριστή μουσική προσωπικότητα. Η φωνή της περιέχει δύναμη και κομψότητα. Όταν τραγουδάει ποτέ δεν αγνοεί ότι είναι ηθοποιός, ενώ συγχρόνως τονίζει κάθε λέξη του κειμένου. Προπάντων γοητεύει η σκληρότητα με την οποία ερμηνεύει τα τραγούδια. Τραγουδάει ακριβώς όπως το απαιτούσε ο Bertolt Brecht. Θαυμάσια είναι η τεχνική που χρησιμοποιεί στην ομιλία και στο τραγούδι. Αποφεύγει με κάθε τρόπο τον φτηνό ρομαντισμό. 

Την εποχή της ηχογράφησης του παρόντος δίσκου έπαιζε στο Berliner Ensemble, για μία ακόμη φορά, το έργο του Brecht Mutter courage und die ihre kinder.


Θανάσης Μωραΐτης
Πλάκα, Ιανουάριος 2003


Κυριακή, 4 Δεκεμβρίου 2016

Η μυστηριακή σχέση του Μίκη Θεοδωράκη με τον πατέρα του...

Το 2013 κυκλοφόρησε στα Γιάννενα από την Εταιρεία Ηπειρωτικών Μελετών (Ε.Η.Μ) το βιβλίο του Γεωργίου Θεοδωράκη " Από την Εποποιΐα του 1912. Πολεμικές Σελίδες. Μέρος 1ο. Ήπειρος". Ο Γεώργιος Θεοδωράκης ήταν πατέρας του Μίκη Θεοδωράκη.
Στο βιβλίο δημοσιεύεται επιστολή του Μίκη Θεοδωράκη προς την Ε.Η.Μ με  αφορμή την έκδοση του βιβλίου.


Ο Μίκης Θεοδωράκης σε παιδική ηλικία με τον πατέρα του


" Προς την Εταιρεία Ηπειρωτικών Μελετών
                                                                        Αθήνα, 17. 8. 2012

Αγαπητοί φίλοι,
Σας ευχαριστώ θερμά για την τόσο ευγενική σας απόφαση να εκδώσετε τις " Πολεμικές Σελίδες " του Γεωργίου Μ. Θεοδωράκη, πολυαγαπημένου μου πατέρα.
Οφείλω να σας πω ότι το κείμενο αυτό υπήρξε το ευαγγέλιο - οδηγός της ζωής μου. Θα το βρείτε μέσα σε κάθε μου σκέψη - πράξη - μουσική δημιουργία. Η σχέση μου με τον πατέρα μου είχε μια πλευρά μυστηρίου, με αποτέλεσμα να μου σώσει τη ζωή όχι μία ή δύο αλλά δεκάδες φορές, αφού κάθε στιγμή που βρισκόμουν στο χείλος του θανάτου, η σκέψη μου πήγαινε σε κείνον και μια μυστηριακή δύναμη τον έφερνε κοντά μου ως Φύλακα Άγγελο για να με σώσει...Μου έλεγε τότε, ότι άκουγε μια φωνή μέσα του που τον προειδοποιούσε  και τον επιστράτευε. Σας τα γράφω αυτά, γιατί πιστεύω ότι  βοηθούν τον αναγνώστη να κατανοήσει καλλίτερα τον έφηβο εθελοντή που έχυσε πρόθυμα το αίμα του για την απελευθέρωση της πατρίδας και, ταυτόχρονα, σε ό,τι με αφορά, εξηγώ τη στάση μιας ζωής με οδηγό έναν τέτοιο μοναδικό άνθρωπο, που την πεμπτουσία του μπορεί να περιγράψει μια μόνο λέξη: Αγάπη...
Για να γίνω περισσότερο κατανοητός, ας μου επιτραπεί να σας διηγηθώ μόνο ένα από τα πολλά περιστατικά που φανερώνουν την μυστηριακή σχέση που μας ένωνε. Στις 25 Μαρτίου του 1949 μάς ανήγγειλαν στο Τέταρτο Τάγμα Πολιτικών Κρατουμένων στην Μακρόνησο, ότι την επομένη τριακόσιοι νέοι και ανάμεσά τους κι εγώ, θα μεταφερθούμε στο Πρώτο Στρατιωτικό Τάγμα, όπου μας περίμενε βέβαιος θάνατος μαρτυρικός. Ξάπλωσα στη σκηνή μου με τη σκέψη στον πατέρα μου που βρισκόταν μαζί με τη μητέρα μου στο χωριό Γαλατάς της Κρήτης. Έξω από το μικρό μας σπίτι είχε καταιγίδα και οι γονείς μου ήταν ανήσυχοι. Δεν μπορούσαν να κοιμηθούν. Ξαφνικά ο πατέρας μου λέει στη μάνα μου: " Άσπα, κάτι τρομερό  συμβαίνει στο Μίκη. Κινδυνεύει". " Τότε", του λέει εκείνη, " θα πρέπει να βοηθήσουμε το κυπαρισσάκι να μην το ξεριζώσει ο αέρας". Έβαλαν τα παλτά τους και κατέβηκαν στον κήπο και μέσα στην καταιγίδα και στη βροχή κρατούσαν το λεπτό κορμί του κυπαρισσιού να μη σπάσει. Γιατί όταν το φύτευαν είχαν πει " Αυτό το κυπαρίσσι είναι ο γιος μας, ο Μίκης".
Την άλλη μέρα, όταν μας οδηγούσαν μέσα από τα βράχια στον τόπο του μαρτυρίου, ο πατέρας μου ταξίδευε με ένα σαπιοκάραβο που εξώκειλε στη Σαντορίνη και έτσι με χίλια βάσανα έφτασε στον Πειραιά. Ως πρώην Διευθυντής του Υπουργείου Εσωτερικών είχε ισχυρούς φίλους. Πήγε λοιπόν στον Αρχηγό της Χωροφυλακής κ. Λειβαδέα, που του έδωσε την άδεια να με επισκεφθεί στο Τέταρτο Τάγμα. Στις 2 - 3 μέρες που βρισκόταν στην Αθήνα, εγώ βασανιζόμουν στη χαράδρα του 1ου Τάγματος. Έτσι όταν με έβαλαν ημιθανή και παραμορφωμένο από τα χτυπήματα σε φορείο για να με πάνε στο 401 Στρατιωτικό Νοσοκομείο, εκείνος έπαιρνε το λεωφορείο για το Λαύριο και φτάσαμε ταυτόχρονα  στην αποβάθρα. Ο ένας περίμενε το καΐκι για να τον πάει στο νησί και ο άλλος ξεφορτώθηκε με το φορείο ακριβώς μπροστά στα πόδια του.
Καθώς με τράνταζαν για να με πάνε από το καΐκι στην προκυμαία, ξύπνησα, άνοιξα τα μάτια μου και τι είδα; Από πάνω μου ακριβώς τον πατέρα μου με σάρκα και οστά. Με μιας αναστήθηκα μέσα μου. Πήρα τεράστιες δυνάμεις. Τον κοίταξα σαν Θεό. Με κοίταξε κι αυτός αλλά δεν με γνώρισε!
Σταματώ εδώ. Δεν χρειάζεται νομίζω να πω τίποτα άλλο. Θα τελειώσω λέγοντας μόνο ότι όταν τον έχασα, έφυγε από μέσα μου το πιο πολύτιμο κομμάτι της ζωής μου, που ως φαίνεται μονάχα αυτός μπορούσε να μου το προσφέρει και τότε κατάλαβα ότι ζούσα μόνο γι' αυτόν...
Τώρα πια θα έχετε καταλάβει τι σημαίνει για μένα αυτή η έκδοση. Κι αυτό μόνο και μόνο γιατί θα τον ευχαριστήσει - όπου κι να βρίσκεται - να μάθουν ιδιαίτερα οι Ηπειρώτες τον σύνδεσμο αίματος που τους ενώνει μαζί του.

                                                                                     Σας ευχαριστώ
                                                                                   Με την αγάπη μου,
                                                                                    Μίκης Θεοδωράκης  "

Μνήμη της πέτρας

Δίσκος του 1987
Στίχοι: Μιχάλης Μπουρμπούλης
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Ερμηνεία: Θανάσης Μωραΐτης

Σάββατο, 3 Δεκεμβρίου 2016

ΑΤΕΧΝΩΣ: η ofisofi δεν βρίσκεται πια εκεί....

Η ofisofi και το ιστολόγιο της δεν συνεργάζονται πλέον με το διαδικτυακό περιοδικό Ατέχνως και ως εκ τούτου η ίδια ούτε γράφει, ούτε συμμετέχει, ούτε στηρίζει το περιοδικό.

Παρασκευή, 2 Δεκεμβρίου 2016

Γιώργος Σεβαστίκογλου, ένας " κοσμικός άγιος"

Στις 2 Δεκεμβρίου 1990 έφυγε από τη ζωή ο Γιώργος Σεβαστίκογλου. Καθώς συμπληρώνονται 26 χρόνια από το θάνατο του είναι ευτυχής η συγκυρία της κυκλοφορίας του βιβλίου της Κωνσταντίνας Ζηροπούλου Γιώργος Σεβαστίκογλου. Αγωνιστής του θεάτρου και της ζωής από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.
Η ζωή και το έργο του Γιώργου Σεβαστίκογλου παρουσιάζονται σε έξι κεφάλαια, χωρισμένα σε καθοριστικές χρονολογικές περιόδους,σημειώσεις και  πλούσιο αρχειακό υλικό ( φωτογραφίες, δημοσιεύματα, μαρτυρίες , επιστολές κ.α).

" Η όλη διαδικασία της έρευνας και μελέτης του αρχειακού υλικού, όπως και της καταγραφής και επεξεργασίας των προφορικών μαρτυριών ανέδειξε ορισμένα σταθερά ανανεωτικά στοιχεία κυρίως του σκηνικού αλλά και του δραματικού λόγου, τα οποία κυριαρχούν σε όλες τις περιόδους της δημιουργίας του και προσδίδουν στην καλλιτεχνική του ταυτότητα το στίγμα της πρωτοπορίας. Παράλληλα όμως με τα συμπεράσματα γύρω από το καλλιτεχνικό του έργο, η διαδικασία αυτή φώτισε και ορισμένες ενδιαφέρουσες πτυχές της προσωπικότητάς του, υπερβαίνοντας κατά πολύ έναν σημαντικό καλλιτέχνη που υπηρέτησε με την τέχνη του την υπόθεση της Αριστεράς..
Οι πτυχές αυτές συνοψίζονται ουσιαστικά στην έννοια του ήθους, δηλαδή μιας απόλυτα ακέραιης προσωπικής στάσης απέναντι σε σκοπιμότητες και συμφέροντα, την οποία ο ίδιος τήρησε με συνέπεια ως το τέλος της ζωής του. Όπως επίσης  κυρίαρχες ήταν γι' αυτόν - ως στάση ζωής και κοσμοαντίληψη - η συνέπεια ανάμεσα στη θεωρία και την πράξη, η αφοσίωση σε ιδανικά και αξίες - με σημαντικότερες την κοινωνική δικαιοσύνη και την πνευματική καλλιέργεια -, η αδιαπραγμάτευτη σχέση του με την τέχνη και η βαθιά πίστη του στο λειτούργημα του δασκάλου, ο σεβασμός στην προσωπική ελευθερία των άλλων και η αναζήτηση ουσιαστικής επικοινωνίας μαζί τους - είτε επρόκειτο για το κοινό, τους συνεργάτες, τους φίλους είτε για την οικογένεια του -, η ευαισθησία, η μέριμνα και τελικά η αγάπη του για τον ίδιο τον άνθρωπο περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. Αυτά, άλλωστε, θεωρώ ότι ήταν τα δικά του εφόδια στον αγώνα του στη ζωή και το θέατρο."

Η ζωή του υπήρξε περιπετειώδης εξ αιτίας των πολιτικών του θέσεων και αγώνων από τις γραμμές του ΚΚΕ, του ΕΑΜ και του ΔΣΕ , οι οποίοι του κόστισαν 18 χρόνια στην πολιτική προσφυγιά και μετά τον επαναπατρισμό αυτοεξορία στη Γαλλία εξ αιτίας της δικτατορίας το 1967. Μετά τη διάσπαση του ΚΚΕ  το 1968 ακολούθησε το ΚΚΕ εσ.
Όλη αυτή η διαδρομή αποτυπώνεται στο έργο του, κατακερματισμένο εξ αιτίας των συνθηκών, το οποίο περιλαμβάνει μεταφράσεις, συγγραφή θεατρικών έργων και κινηματογραφικών σεναρίων.
Ο Γιώργος Σεβαστίκογλου ήταν ένα θεατράνθρωπος με πρωτοποριακές απόψεις στη σκηνοθεσία οι οποίες σφράγισαν τα θεατρικά δρώμενα της εποχής του. Τα δικά του κείμενα εκφράζουν τις ιδεολογικές του θέσεις , αλλά και εκείνα που επέλεγε να μεταφράσει ή να σκηνοθετήσει συμφωνούσαν με την ιδεολογική του ταυτότητα. Οπαδός του ρεαλισμού και της σκηνικής λιτότητας επιθυμούσε να ενεργοποιεί τους θεατές και να προκαλεί την αντίδρασή τους. Γι' αυτόν το θέατρο είχε κοινωνικό και πολιτικό χαρακτήρα.
Στο βιβλίο υπάρχουν εκτενείς αναφορές στις σπουδές του( Αθήνα - Μόσχα - Παρίσι)  στη συνεργασία του με σημαντικούς θιάσους, στο μεταφραστικό του έργο και στα έργα του, αλλά και στις κριτικές που γράφτηκαν για τη δουλειά του συνδυασμένα με τα ιστορικά γεγονότα και τις εξελίξεις της κάθε εποχής που επηρέασαν άμεσα ή έμμεσα τη ζωή και την καλλιτεχνική διαδρομή του Γιώργου Σεβαστίκογλου.
Εκτός από το καλλιτεχνικό του έργο,θεατρικό και κινηματογραφικό, πλούσιο υπήρξε και το παιδαγωγικό του έργο. Ο Γιώργος Σεβαστίκογλου ήταν ένας  Δάσκαλος  που σεβόταν τους μαθητές του, τους ηθοποιούς, τη δουλειά τους και επιδείκνυε ήθος και ευγένεια.



Σύντροφος της ζωής του η Άλκη Ζέη καταθέτει σημαντικές μαρτυρίες από τη ζωή τους, τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν, την αγάπη που τους ένωνε και τους δυνάμωνε. 

" Ο Γιώργος, όπου κι αν βρέθηκε να κάνει θέατρο, το έκανε όπως έλεγε πως του έμαθε ο Κουν. Με την πίστη στη μεγάλη αποστολή του θεάτρου, την αυταπάρνηση και την αυτοθυσία, τον αγώνα για ελεύθερη δημιουργία. Με τον ίδιο τρόπο, την ίδια σοβαρότητα και αφοσίωση δούλευε, είτε βρισκότανε στη Λάρισα - μια λασπούπολη τότε - σ' έναν πρώην κινηματογράφο που τον έκαναν θέατρο είτε στην Επίδαυρο, στο Παρίσι, στη Μόσχα ή στην Τασκένδη, με θίασο των προσφύγων από την Ελλάδα"( Άλκη Ζέη)

Κοντά σε αυτές και οι καταθέσεις των παιδιών του, της Ειρήνης

" Στο βιβλίο για τον Γιώργο θα ήθελα ο κόσμος να διαβάσει πιο πολύ για τον ίδιο τον άνθρωπο. Για μένα πάνω απ' όλα ήταν ένας εξαιρετικός άνθρωπος και γι' αυτό θα ήθελα να τον γνωρίσει περισσότερο κι  ο κόσμος. Με εκφράζει πολύ αυτό που είπε ο Βιτέζ για τον Γιώργο, ότι δηλαδή ήταν σαν ένας "κοσμικός άγιος". Κι εγώ κάπως έτσι τον έβλεπα. Ηταν άνθρωπος με ήθος και συγχρόνως είχε ένα πολύ ανοικτό πνεύμα. Γι' αυτό ήταν και πολύ ανεκτικός με τους ανθρώπους.( Ειρήνη Σεβαστίκογλου)

 και του Πέτρου

" Για τον Γιώργο πάνω απ' όλα στη ζωή υπήρχε η αγάπη του για τον άνθρωπο. Κι ευτυχώς. Γιατί εκείνος ήταν ένας άνθρωπος που τελικά διέσχισε όλη την Ευρώπη πάνω κάτω. Γιατί αλλιώς, αν είχε αγαπήσει πιο πολύ από όλα την πατρίδα του ή την τέχνη του ή δεν ξέρω τι άλλο, δεν θα είχε επιβιώσει. Συνέχεια άλλαζαν οι άνθρωποι γύρω του κι εκείνος αυτούς αγαπούσε, σ' αυτούς ήθελε να προσφέρει."( Πέτρος Σεβαστίκογλου)



Κωνσταντίνα Ζηροπούλου, Γιώργος Σεβαστίκογλου. Αγωνιστής του θεάτρου και της ζωής, Μεταίχμιο, Αθήνα 2016